Abrir menú principal

Haiti, héra tee hína Tavakuairetã Haiti (Haiti krióllo: Repiblik d’Ayiti; Hyãsiañe'ẽme: République d'Haïti), ha'e peteĩ umi 13 tetã hekosãsóvagui oĩva Karíve-pe, ypa'ũnguéra Karíve pegua atýpe, ha peteĩ umi 35 tetã hekosãsóvagui Amérika pegua. Itavusu ha itáva orekovéva tekovekuéra ipype ha'e Puerto Príncipe.

Haiti

Flag of Haiti.svg
Poyvi
Coat of arms of Haiti.svg
Ha'erã'i
Tetã ñe'ẽ akã: L'union fait la force
(Hyãsiañe'ẽme: 'Teko joaju oñemombarete')
Tetã Momorãhéi: [Dessalinienne
Haiti (orthographic projection).svg
Tavusu
(ha táva tuichavéva)
Puerto Príncipe
Ñe'ẽnguéra Haiti krióllo
Hyãsiañe'ẽ
Tetãygua réra Haitiano, -a
Tekuái reko Tavakuairetã mburuvichavy rapépe
 • Tendota Jovenel Moïse
 • Sãmbyhyhára peteĩha Jack Guy Lafontant
Tetã Amandaje Asamblea Nacional de Haití
Sãso
 • Oñembokuaa
 • Oñemoañete
Hyãsia pegua
1 jasyteĩ ary 1804
1826
Tetãvore Joapykuéra pegua
1934
Yvy apekue Ñemoĩha 147.º
 • Opaite 27 750[1] km²
 • Y (%) 0,7 %
Tembe'y 376 km[1]
Y rembe'y 1771 km[1]
Yvyty yvatevéva Pico la Selle
Ava hetakue Ñemoĩha 84.º
 • Hetakue 10 995 182 hab.
 • Typy'ũ 382 hab./km²*
PIB (PPA) Ñemoĩha 144.º
 • Opaite (2016) 19.357 millones USD
 • Per cápita 1784 USD
IDH (2016) Crecimiento 0,493[2] (163.º) – Ivai
Viru Gourde haitiano (G, HTG)
Ára UTC −5
 • Arahakúpe UTC −4
ISO Jehero 332 / HTI / HT
Tetã renda tee Ñandutíme .ht
Tetã pumbyry papapy +509
COI Jehero HAI
Opaite Tetã Yvýgui
[editar datos en Wikidata]

Haiti ojejuhu umi Antillas imbytépe, upe ypa'ũ La Española ipehẽngue kuarahyreike, ijerére ojejuhu yvate gotyo paraguasu Atlántiko, kuarahyresẽ ngotyo ojejuhu upe Tetã Ndominikagua, tetã ambuéva oĩ ypa'ũ La Española ipehẽngue kuarahyresẽ, ñemby gotyo ojejuhu para Karíve ha kuarahyreike gotyo, yguasu rupive, ojejuhu Kuva.

Ijapekue hína amo 27 750 km² upévare ha'e tetã tuichavéva mbohapyha Karíve pegua —tetã Kuva ha Tetã Ndominikagua rire—, ary 2005-pe ojeipapa amo 8 122 000 tekovekuéra oiko Haitípe, upévare ko tetã ha'e tetã orekovéva tapichakuéra ipype mbohapyha, tetã Kuva ha Tetã Ndominikagua jey rire.[1][3] Ijapekue pype oike avei upe ypa'ũ Gonâve, ypa'ũ Tortuga, ypa'ũ Vaches, upe ypa'ũ aty Kaimíto, ha hetaite ypa'ũmi ha ypa'ũ aty ambuéva ojejuhúva ijerére.

Haiti léi guasu ary 1987 he'i tetã ha'eha tavakuairetã mburuvichavy rapépe, hákatu heta jey aty ojokuáiva tetãre omboyke léi guasu, heta golpe de estado rupive.

Haiti ha'e tetã mboriahuvéva Amérikape, ha peteĩ umi tetã mboriahuvévagui opaite Yvýpe avei,[4] amo 80 % opa Haiti retãyguágui oiko tekotevẽme he'iháicha The World Factbook, heta tapicha oñemitỹ hógape térã oipirakutu oiko porãve hag̃ua. Haiti apekuére heta oiko avei yvysyry ha hi'yvy naiporãi oñemitỹ hag̃ua oimeraẽ mba'e.[5]

Haiti oñembokuaa isãsoha ára 1 jasyteĩ ary 1804-pe, tetã isãsóva mokõiha opaite Amérikape, peteĩha ha'e akue Tetãvore Joapykuéra, Hyãsia retã pegua.


Mandu'apyJehaijey

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 CIA. «Haití - Geografía - Libro Mundial de Hechos». Ojehechákuri árape: 27 de febrero de 2017.
  2. «Indicadores internacionales sobre desarrollo humano». Informe sobre Desarrollo Humano 2016. Ojehechákuri árape: 18 de junio de 2017.
  3. World Population Prospects, Table A.1. Naciones Unidas
  4. Datos del FMI. FMI.
  5. Dossier de Haiti. Biblioteca del Congreso de EE. UU.

JoajuJehaijey