Kuatia Ñepyrũha

Kuatiarogue Poravopyre
Uruguái poyvi.
Uruguái poyvi.

Uruguái —héra tee Tavakuairetã Kuarahyresẽygua Uruguái— ha'e niko peteĩ tetã hekosãsóva Ñembyamérika pegua, oĩva ñemby kuarahyresẽ ngotyo ku yvyrusúpe.

Ijerére ojejuhu yvate gotyo tetã Pindoráma ha kuarahyreike gotyo ku tetã Arahentína. Kuarahyresẽ ngotyo oreko hembe'y paraguasu Atlántiko rehe ha ñemby Río de la Plata rehe. Ijapekue hína 176 215 km², apekue rupive Uruguái hína pe tetã michĩve mokõiha, tetã Surinẽ rire. Ary 2011 jave, umi Uruguái retãygua hína 3,29 sua tapicha, upévare iñemoiha 10ha umi tetãnguéra Ñembyamérika pegua, umi tetãygua retakuére.

Uruguái niko peteĩ tavakuairetã mburuvicharapépe oñemboja'óva 19 tetãvore ha 89 táva. Itavusu ha itáva orekovéva tapichakuéra ipype ha'e hína Montevideo, orekóva 1,3 sua tekovekuéra ipype, ha umi táva ojeréva Montevideo ndive ojeipapa 1,7 sua tapichakuéra, ha'éva 53% opaite Uruguái retãyguágui. Uruguái oipytyvõ akue omoñepyrũ hag̃ua upe Tetãnguéra Joaju aty, Mercosur, OEA, upe UNASUR ha G77 avei.

Apekue ko'ãgagua Uruguái retã pegua ojeikuaa va'ekue Banda Oriental réra rupive —orekóva ipype avei pehẽnguemi upe tetãvore Pindoráma pegua Rio Grande do Sul ko'ãgagua—. Oñembohérava upéicha ijapekue oĩva kuarahyresẽ ngotyo ysyry Uruguay pegua ha ha'e va'ekue upe yvy ikuarahyresẽvéva Río de la Plata Virreirenda pegua. Ára 27 jasypoapy ary 1828 pegua ojejapo jekupytyha omoñepyrũ tetã hekosãsóva.

Ojehuva'ekue 19 jasypoteĩ jave
Thomas J. Watson
Thomas J. Watson
Reikuaápa...

… karai Isaac Newton (ta'angápe), herakuãite peteĩ tembikuaatyhára katupyryvéva ramo, oñemoarandu avei pe alkímia rehe ha oguereko hógape heta aranduka oñe'ẽva alkímia rehegua.

… ikatu jahecha ñande resa añónte rupive pe Thiomargarita magnifica, techa mbotuichaha jeporu'ỹre, upéva hína pe vakytéria ituichavéva.

… sa'ary XIX jave, karai Simón Bolívar-gui oiko irundy tetã mburuvicha ramo Ñemby Amérika-pe?

… ára 14 jasyapy jave, ojegueromandu'a Pi ára, ojoguaitégui mba'éichapa ojehai papapy π (3,14) ha ojehai pe arange amo Tetãvore Joapykuérape (3/14).

Poyvi Paraguái ijojaha'ỹ ha'anga mokõivagui, tenondépe he'íva "República del Paraguay" (palma ha olivo ojejokuáva iguýpe, peteĩ mbyja sa'yju mimbíva apu'a hovy mbytépe), hapykuépe he'íva "Paz y Justicia" (peteĩ leõ ha peteĩ gorro frigio).

Tembiapokuéra ambuéva
Vikipetã oiko Wikimedia rupive, aty viruremimono'õ'ỹva omboguatáva tembiapokuéra hekosãsóva heta ñe'ẽme:

Commons Commons
Ta'anga hekosãsóva opaichagua
MediaWiki MohendaViki
Viki rembiporukuéra
Meta Meta·Viki
Tembiapokuéra omohendáva
Vikiaranduka Vikiaranduka
Arandukakuéra hekosãsóva
Wikidata Vikidata
Tembikuaa omopyendáva
Vikimarandu Vikimarandu
Marandu oparupigua
Vikiñe'ẽnga Vikiñe'ẽnga
Ñe'ẽnga herakuãva opaichagua
Wikisource Wikisource
Jehaipy herakuã hekosãsóva
Wikispecies Vikovekuaaty
Tembikuaaty rehegua
Wikiversity Vikimbo'ehao
Mbo'ehao rembipururã
Wikivoyage Vikiandu
Jeho mombyry rehegua
Meta Vikiñe'ẽndy
Ñe'ẽndy hekosãsóva avañe'ẽme
Wikifunctions Wikifunctions
'
Wikitech Wikitech
Aporeko rehegua
Wikispore Wikispore
Aponde'a rembiapo rehegua


Ñe’ẽ