Yvy (ojeikuaáva avei téra yvóra rupi, elinikañe’ẽme: Γαῖα Gaia, térã lasioñe’ẽme: Tellus, Terra), niko ha’e yvoreva mbohapyha Kuarahy guive ojeréva hese hi’arévo peteĩ ro’y. Ha’e avei yvoreva hypy’ũvéva Kuarahy Ypykatúpe ha peteĩvéva ojeikuaáva ipype oĩha tekove. Ymaguare arandu ojuhu va'ekue mokõichagua tete ojehecháva yvága guasúpe: mbyjakuéra, ñaimo'ãva oĩha peteĩ tendápente, ha yvorevakuéra. Ojere avei kuarahy rehe, Mbory, Mbyja Ko'ẽ, Tajai, Jarýi, Ja'yvo, Yvaja ha Yrarýi. Ymave oikeva'ekue ko atýpe Plutõ, ha ága katu ojehechakuaa ndaha'eiha peteĩ yvoreva (planeta). Oikove hekópe umi ñambo heróva'ekue tenondeve.

Yvy

TéraJehaijey

Héra ou ypy-tupi-guarani (proto-tupí-guaraní) ñe’ẽ *ɨpʷɨ. Upéi oiko chugui avañe’ẽ yvy, tupinamba yby, ayvu ywy, munduruku ipi ha heta ambue. Ha yvy-gui osẽ heta ambue ñe’ẽ, ha’éva yvytu, yvy’a, yvypóra, yvyty, yvytĩ ha hetave.