Kuarahy ha'e peteĩ mbyja ojetopáva ñande Kuarahy Ypykatu mbytépe. Ha'e peteĩ amanda plasma ijapopyre tuichaitereíva ha hendýva. Ijerére ojere Yvy ha opa yvóra ambuéva, ojeréva avei heta yvóra michĩ, jaguaveve ha yvágamba'e ambuéva.

Kuarahy

HeñóiJehaijey

Ojekuaa heñói hague 4600 sua ary mboyvépe peteĩ arai guasuete imba'eku'íva ojehundíva va'ekuére. Peteĩ pehẽngue ko arai guasuete imba'eku'ívagui ohopa imbytépe ha oñepyrũ haku ha ohupytývo 15.000.000 C oñepyrũ ohapy tatavevýi ha péicha omoheñói kuarahy, ambue pehẽngue hembýva omoheñói yvorakuérape.

Oñeimo'ã opávove kuarahýgui hatavevýi oikotaha chugui peteĩ mbyja popeno pytã (estrella gigante roja) ha oipytetaha Mborýpe, Mbyja Ko'ẽme, ñande Yvýpe ha avei ikatu oipyte Jasytata guasúpe.

Kuarahy YpykatuJehaijey

Kuarahy ha'e mbyja peteĩnte ñande Kuarahy Ypykatúpe. Ñande Yvy ha ambue yvóra ojere ñande kuarahy jerére. Kuarahy mombyrykue ha'e 149.597.870.700 m ko mombyrykue oñembohéra unidad astronómica. Kuarahy mimbi og̃uahẽ ñandéve 8 aravo'i ha 20 aravo'ivépe.

Ñande Kuarahy Ypykatúpe8 yvóra ha ko'ãva ha'e:

  • Mbory (Mercurio)
  • Mbyja Ko'ẽ (Venus)
  • Yvy (Tierra)
  • Jasytata guasu (Marte)
  • Jarýi (Júpiter)
  • Ja'yvo (Saturno)
  • Yvaja (Urano)
  • Yrarýi (Neptuno)

Plutõ ha'eva'ekue peteĩ yvóra upéi oñemoambue chupe yvága mba'e ojoguáva chupépe. Ary 2006 pe oñemohenda Plutõme ambue ñemohendápe, ha oiko chugui peteĩ yvóra michĩ

Momba'eguasuJehaijey

Ñande kuarahy omoguahe ñandéve imbaretekue omimbi jave, kóva oipuru tesapemoñanga, umi ka'avo ikatu hag̃ua ojapo hembi'urã ha aravo ha'ejey tembi'u mymbápe g̃uarã, péicha kuarahy ome'ẽ ñandéve tekove.

JoajuJehaijey