Kuarahy ha'e peteĩ mbyja ojetopáva ñande Kuarahy Ypykatu mbytépe. Ha'e peteĩ apu'a plasma ijapopyre tuichaitereíva ha hendýva. Ijerére ojere Yvy ha opa yvoreva ambuéva, ojeréva avei heta yvoreva aturi, jaguaveve ha yvágamba'e ambuéva.

Kuarahy

HeñóiJehaijey

Ojekuaa heñói hague 4600 sua ary mboyvépe peteĩ arai guasuete imba'eku'íva ojehundíva va'ekuére. Peteĩ pehẽngue ko arai guasuete imba'eku'ívagui ohopa imbytépe ha oñepyrũ haku ha ohypytývo 15.000.000 C oñepyrũ ohapy tatavevýi ha péicha omoheñói kuarahy, ambue pehẽngue hembýva omoheñói yvoreva kuérape.

Oñeimo'ã opávo kuarahýgui hatavevýi oikotaha chugui peteĩ mbyja tuicha pytã ha oipytetaha Merykúriope, Mbyja Ko'ẽme, ñande Yvýpe ha avei ikatu oipyte Jasytata guasúpe.

Kuarahy YpykatuJehaijey

Kuarahy ha'e mbyja peteĩnte ñande Kuarahy Ypykatúpe. Ñande Yvy ha ambue yvoreva ojere ñande kuarahy jerére. Kuarahy mombyrykue ha'e 149.597.870.700 m ko mombyrykue oñemohéra unidad astronómica. Kuarahy mimbi og̃uahẽ ñandéve 8 aravo'i ha 20 aravo'ivépe.

Ñande Kuarahy Ypykatúpe8 yvoreva ha ko'ãva ha'e:

  • Merykúrio (Mercurio)
  • Mbyja Ko'ẽ (Venus)
  • Yvy (Tierra)
  • Jasytata guasu (Marte)
  • Jarýi (Júpiter)
  • Ja'yvo (Saturno)
  • Yvaja (Urano)
  • Yrarýi (Neptuno)

Plutõ ha'eva'ekue peteĩ yvoreva upéi ojetopa ambue yvága mba'e ojoguáva chupe. Ary 2006 pe oñemohenda Plutõme ambue ñemohendápe, ha oiko chugui peteĩ yvoreva aturi ha avei oñemohenda ambue mba'épe pe ñemohendáme.

Momba'eguasuJehaijey

Ñande kuarahy omoguahe ñandéve imbaretekue omimbi jave, kóva oipuru tesapemoñanga, umi ka'avo ikatu hag̃ua ojapo hembi'urã ha aravo ha'ejey tembi'u mymbápe g̃uarã, péicha kuarahy ome'ẽ ñandéve tekove.

JoajuJehaijey