Ugánda

(Oñembohapejeýva Uganda)

Ugánda, héra teéva Tavakuairetã Ugánda, ha'e hína peteĩ tetã hekosãsóva ha yguasu rembe'y'ỹva, ojejuhu niko Áfrika ipehẽngue kuarahyresẽyguápe. Ijerére ojejuhu kuarahyresẽ ngotyo tetã Kéña, yvate gotyo oĩ Ñemby Sundã, kuarahyreike gotyo niko Kóngo Jekopytyjoja Retã, ñemby kuarahyreike gotyo ojejuhu tetã Rruánda ha ñemby gotyo oĩ Tãsáña. Ugánda niko pe tetã mokõiha yguasu rembe'y'ỹva orekovéva tetãygua opa umi tetã Áfrikape. Ko tetã pehẽngue ñembyguápe ojejuhu ypa Victoria, ypa guasu omohembe'ýva avei Kéña ha Tãsáña rehe, upéicha ko tetã oĩ Áfrika Ypa Guasukuéra jerére. Ugánda ojejuhu avei ysyry Nílo jerére ha ojehecha hi'ára hakumeméva ha ndoky jepíriva.

Tavakuairetã Ugánda
Jamhuri ya Uganda
Republic of Uganda
Ugánda

Flag of Uganda.svg
Poyvi
Coat of arms of the Republic of Uganda.svg
Ha'erã'i
Tetã ñe'ẽ akã: For God and My Country
(Ingleñe'ẽme: «Tupã ha che retã rehe»)
Tetã Momorãhéi: Oh Uganda, Land of Beauty
(Ingleñe'ẽme: «O, Ugánda, porãngue retã»)
Uganda (orthographic projection).svg
Tavusu
(ha táva tuichavéva)
Kampála
Ñe'ẽnguéra Ingleñe'ẽ ha Suahíli ñe'ẽ
Tetãygua réra ugandés, -sa
Tekuái reko Mburuvicharape
Mburuvicha
Ombuekoviáva
Primer Ministro
Yoweri Museveni
Jessica Alupo
Robinah Nabbanja
Tetã Amandaje Parlamento de Uganda
Sãso
 • Dominio
 • Tavakuairetã
Tavetã Joaju pegua
9 jasypa ary 1962
9 jasypa ary 1963
Yvy apekue Ñemoĩha 81.º
 • Opaite 241 038[1] km²
 • Y (%) 15,39%
Tembe'y 2 729 km[1]
Y rembe'y 0 km[1]
Yvyty yvatevéva Pico Margarita
Ava hetakue Ñemoĩha 35.º
 • Hetakue 42 971 836[2] (2018) hab.
 • Typy'ũ 144 hab./km²*
PIB (PPA) Ñemoĩha 86.º
 • Opaite (2017) US$ 91 212 sua
 • Per cápita US$ 2 115
IDH (2015) Crecimiento 0,528[3] (163.º) – Ivai
Viru Chelín ugandés (USh, UGX)
Ára EAT (UTC +3)
 • Arahakúpe Ndorekói
ISO Jehero 800 / UGA / UG
Tetã renda tee Ñandutíme .ug
Tetã pumbyry papapy +256
Tetã puhoe papapy 5XA-5XZ
Tetã aviõ papapy 5X
Mba'yrumýi papapy tee EAU
COI Jehero UGA
Opaite Tetã Yvýgui
[editar datos en Wikidata]

Ko Ugánda réra ou ku tavetã ymaguare héra Vugánda, ko'ãga oiko chugui tetã hekosãsomíva ha iñesãmbyhy Ugánda poguýpe, ko tavetãme oĩ Ugánda tavusu, táva Kampála, ha ijyvy apekue oñemyasãi opa tetã pehẽngue mbytegua. Kasúvi tyvykuéra (Vugánga ruvichakuéra ymaguare ñeñotỹha renda), oiko chugui yvypóra reko rembiejakue. Ko tetã ypykuekuéra ñepyrũgua niko avano'õ noñemitỹiva, ojapo amo 2000 ary, ha upéi ou umi vántu oñe'ẽva, ko tetã ipehẽngue ñembygua rupive.

Ary 1800 guive, oiko ko tetãgui kolónia Tavetã Joaju pegua, opaite Ugánda retãre oisãmbyhýva. Ugánda oñemosãsónte Tavetã Joaju poguýgui ára 9 jasypa ary 1962-me. Upe guive, Ugánda retãygua heta oñorairõ, amove peteĩ sua tapicha ova va'erã hógagui ha hetaite omano oñepyrũ guive ñorairõ Ñandejára ñorairõhára aty ojepytasóva rehe, peteĩ aty oporomongyhyjéva ha oityséva Ugánda rekuái omoĩ hag̃ua ombuekoviáicha Tupã rekuái.[4]

Ko tetã iñe'ẽ tee niko ingleñe'ẽ ha suahíli. Lugánda ñe'ẽ, peteĩ umi vántu ñe'ẽ apytépe, heta umi oñe'ẽkuaáva ko tetã ipehẽngue yvategua, tuichaite ojehecha Tavetã Vugándape. Ugánda mburuvicha ko'ãga niko karai Yoweri Kaguta Museveni, ha'e ohupyty hetã rekuái ojapo rire peteĩ "golpe de Estado" ary 1986-me.

Mandu'apyJehaijey

  1. 1,0 1,1 1,2 CIA. «Uganda - Geografía - Libro Mundial de Hechos». Ojehechákuri árape: 27 de enero de 2017.
  2. «Republic of Uganda - Census 2014 - Final Report - Table 2.1 page 8». Archivado desde el original, el 19 de septiembre de 2016. Ojehechákuri árape: 19 de septiembre de 2016.
  3. Informe sobre Desarrollo Humano 2016 Consultado el 18 de junio de 2017
  4. «A Brief History of Uganda» (en inglés). Visiting-Uganda.com. Archivado desde el original, el 4 de abril de 2013. Ojehechákuri árape: 16 de diciembre de 2012.

JoajuhaJehaijey