Abrir menú principal

Papúa Gynéa Pyahu, héra tee hína Tetã Hekosãsóva Papúa Gynéa Pyahu (Ingleñe'ẽme: Independent State of Papua New Guinea; tok pisin ñe'ẽme: Independen Stet bilong Papua Niugini; hiri motu ñe'ẽme: Papua Niu Gini)— ha'e peteĩ tetã hekosãsóva oĩva Oseaníape ojejuhúva upe ypa'ũ Gynéa Pyahu ipehẽngue kuarahyresẽyguáme, ko ypa'ũ ipehẽngue ambuéva ojejuhúha Indonésia retãvore ojeheróva Kuarahyreike Gynéa Pyahu; ko tetã ijyvy apekuépe oĩ avei hetaite ypa'ũ ambuéva ko ypa'ũ guasu Gynéa Pyahu ijerére. Papúa Gynéa Pyahu ijyvy apekue oñemohenda 22 tetãvore rupive ha itavusu, ha'e hína avei itáva tuichavéva, Port Moresby voi.

Papúa Gynéa Pyahu

Flag of Papua New Guinea.svg
Poyvi
National Emblem of Papua New Guinea.svg
Ha'erã'i
Tetã ñe'ẽ akã: Unity in diversity[1]
(Ingleñe'ẽme: «Joaju umi mba'e ojuavýva mbytépe»)
Tetã Momorãhéi: O Arise, All You Sons of This Land
(Ingleñe'ẽme: «O, pepu'ãke, ko yvy membykuéra»)
PNG orthographic.svg
Tavusu
(ha táva tuichavéva)
Flag of NCD.svg
Port Moresby
Ñe'ẽnguéra Ingleñe'ẽ, tok pisin, hiri motu
Tetãygua réra papu, papu Gynéa Pyahúgui, Papúa Gynéa Pyahúgui
Tekuái reko Porokuái peteĩme léi guasúre ha amandaje guasúre
Mburuvichavete
Sãmbyhyhára pavẽ
Sãmbyhyhára peteĩha
Isabel II

Bob Dadae
Peter O'Neill
Tetã Amandaje National Parliament of Papua New Guinea
Sãso
 • Ojeikuaaukáva
 • Oñemoañetéva
Autarália pegua
1 jasypakõi ary 1973
16 jasyporundy ary 1975
Yvy apekue Ñemoĩha 55.º
 • Opaite 462 840 km²[2]
 • Y (%) 2
Tembe'y 824 km[2]
Y rembe'y 5152 km[2]
Yvyty yvatevéva Monte Wilhelm
Ava hetakue Ñemoĩha 102.º
 • Estimación 7 463 577 hab. (2014)
 • Typy'ũ (est.) 16,13 hab./km²
PIB (PPA) Ñemoĩha 139.º
 • Opaite (2016) USD 28 022 sua
 • Per cápita USD 3542
IDH (2015) Decrecimiento 0,516[3] (154.º) – Ivai
Viru Kina (PKG, PGK)
Ára UTC +10
 • Arahakúpe Ndorekói
ISO Jehero 598 / PNG / PG
Tetã renda tee Ñandutíme .pg
Tetã pumbyry papapy +675
Tetã puhoe papapy P2A-P2Z
Tetã aviõ papapy P2
Mba'yrumýi papapy tee PNG
COI Jehero PNG
Opaite Tetã Yvýgui
[editar datos en Wikidata]

Ko tetã ijerére ojuhu, yguasu rupive, Autarália ñemby gotyo ha kuarahyresẽ ngotyo ojejuhu Ypa'ũnguéra Salomõ, yvy rupive ojejuhu kuarahyreike gotyo tetã Indonésia, Papúa Gynéa Pyahu hína tetã peteĩva oñehembe'ýva tetã ambuére yvy rupive Oseanía pegua.

Papúa Gynéa Pyahu ha'e niko peteĩ umi tetãnguéragui ijyvy apekuére ojehecha tuichaite arandupy ha jeroviapy opaichagua, ko tetãme ojejuhu avei amo 848 ñe'ẽ ojoavýva, ko'ãga oñe'ẽ gueteri 836 ñe'ẽ umívagui.[4] Ojejuhu avei heta avano'õ oiko ijypykue rekóicha ymaguare guive, hákatu ko tetã ava hetakue imichĩ hína, amónte 7 sua tetãygua oiko ijyvy apekuépe. Opa Papúa Gynéa Pyahu retãyguágui ojehechánte 18 % oiko tava guasúpe, umi tetãygua ambuéva oiko chokokue ramo térã oiko okápe.[5]

Papúa Gynéa Pyahu ijyvy apekuére ha iñarandupy teére sa'i ojehecha oheka hag̃ua mba'e pyahu, ojeikuaaa oĩ ijyvy apekuére opaichagua mymba ha ka'avo yvypóra ne'ĩra oikuaa, ha ojeikuaa avei Papúa Gynéa Pyahu ha'eha peteĩ umi 17 tetãgui ijyvy apekuére ojehecha tekove'etaita guasuitereíva.[6]

Mbarete okakuaa yvýgui kuarepoti ñemosẽ ko tetãme, upéicha imba'ehetave ha ipirapire mba'apo ñemohenda oñemoporã.[7] Oikóramo jepe hetaite tetãygua imboriahuitereíva gueteri, ha oje'e amo mbohapýgui peteĩ umi oikóvagui ko tetãme orekónte 1,25 $ oiko hag̃ua ára ha ára.[8]

Mandu'apyJehaijey

  1. Sir Michael Somare (6 de diciembre de 2004). «Stable Government, Investment Initiatives, and Economic Growth» (en inglés). Keynote address to the 8th Papua New Guinea Mining and Petroleum Conference (Google cache). Archivado desde el original, el 28 de junio de 2006. Ojehechákuri árape: 9 de agosto de 2007.
  2. 2,0 2,1 2,2 CIA. «Papúa Nueva Guinea - Geografía - Libro Mundial de Hechos». Ojehechákuri árape: 15 de febrero de 2017.
  3. Informe sobre Desarrollo Humano 2016 Consultado el 27 de mayo de 2017
  4. «Papua New Guinea.» Ethnologue he'iháicha.
  5. «World Bank data on urbanisation». World Development Indicators. World Bank (2005). Archivado desde el original, el 3 de febrero de 2009. Ojehechákuri árape: 15 de julio de 2005.
  6. «Member Countries» (en inglés). publicado por Like Minded Megadiverse Countries (LMMC). Archivado desde el original, el 14 de febrero de 2010. Ojehechákuri árape: 24 de octubre de 2009.
  7. «Raising the profile of PNG in Australia». Australian Department of Foreign Affairs and Trade (9 de marzo de 2012). Ojehechákuri árape: 27 de julio de 2012.
  8. «Table 3: Human and income poverty» (en inglés). Human development indices pág. 35 (1 de junio de 2009). Archivado desde el original, el 8 de noviembre de 2013.

JoajuJehaijey