Vangalande (Vengali ñe'ẽme: বাংলাদেশ), héra tee hína Vangalande Tetarã Retã (Vengali ñe'ẽme: গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ), ha'e peteĩ tetã hekosãsóva ojejuhúva Ñemby Ásiape. Ijyvy apekue jerére oĩ Índia, peteĩ vorekue'ínte oñemohembe'y Miama rehe. Ko tetã oĩ yvy porãme ysyry Ganges ñesẽhápe, upévare sapy'ánte oiko upépe ysyrysẽ ha arapochy. Ojoajúvo Índia retãvore Kuarahyreike Vengálare, ojapo pe yvy ijypykue ha iñe'ẽ peteĩva hérava Vengála. Añetehápe katu, vengali ñe'ẽme, ko téra «Bangladesh» he'ise «Vengála retã».

Vangalande Tetarã Retã
Vangalande


Poyvi

Ha'erã'i
Tetã ñe'ẽ akã: জয় বাংলা
Joy Bangla
(Vengali ñe'ẽme: "Vengála ipu'akarã")
Tetã Momorãhéi: আমার সোনার বাংলা
Amar Sonar Bangla
(Vengali ñe'ẽme: «Che Vengála itajúgui»)
140px|noicon|centrado
Marcha: নতুনের গান
Notuner Gaan
(Vengali ñe'ẽme: «Karia'y reko purahéi»)
Tavusu
(ha táva tuichavéva)
Ndáka
Ñe'ẽnguéra Vengali ñe'ẽ
Tetãygua réra Bangladesí[1]
Tekuái reko Amandajerape[2]
 • Tendota Abdul Hamid
 • Sãmbyhyhára Tenondegua Sheikh Hasina
Tetã Amandaje Jatiya Sangsad
Sãso
• Ojejapo
• Ojehechakuaa
Pakitãgui
26 jasyapy 1971
16 jasypakõi 1971
Yvy apekue Ñemoĩha 94.º
 • Opaite 148 460[3] km²
 • Y (%) 8 %
Tembe'y 4156 km[3]
Y rembe'y 715 km[3]
Yvyty yvatevéva Mowdok Mual
Ava hetakue Ñemoĩha 8.º
 • Estimación 172954320 hab. (2023)[4]
 • Typy'ũ (est.) 1017,95 hab./km²
PIB (PPA) Ñemoĩha 29.º
 • Opaite (2020) 917.805 sua dólar[5]
 • Per cápita 5453 dólar[5]
PIB (nominal) Ñemoĩha 39.º
 • Opaite (2020) 347.991 sua dólar[5]
 • Per cápita 2067 dólar[5]
IDH (2021) Crecimiento 0,661[6] (129.º) – Iporãmi
Viru Taka (BDT)
Ára (UTC+6)
 • Arahakúpe (UTC+7)
ISO Jehero 050 / BGD / BD
Tetã renda tee Ñandutíme .bd, .বাংলা
Tetã pumbyry papapy +880
Tetã puhoe papapy S2A-S3Z
COI Jehero BAN
Opaite Tetã Yvýgui
[editar datos en Wikidata]

Hembe'y ko'agãgua oñemopyenda oikokuévo Vengala ñembovo mokõiha ary 1947 jave, oikórõguare chugui vorekue kuarahyresẽygua pe tetã oñemosãsoramóva Pakitã megua. Jepémo, ojejuhu mombyryite hetã vorekue kuarahyreikeguágui oĩgui amo 1600 km Índia yvy apekuégui ko'ã vorekue apytépe. Ary 1971 jave, oñemboykeve ko vorekue ñesãmbyhy ha ñe'ẽ tee, upéicha avei ojeheja rei ivirurekokuaa, upévare oñepyrũ oñokarãi vai Pakitã ndive, oiko peve ñorairõ isãsorã ha oñemopyenda peve Vangalande peteĩ tetã hekosãsóva ramo. Isãso rire, ohasa'asy ko tetã ñembyahýi guasúgui, arapochyitégui ha mboriahu oparupiguágui, upéicha avei oiko upépe heta sarambi ñesãmbyhýpe ha golpe de Estado ojapóva umi milíko. Heñói jey jekopytyjoja ary 1991-me ha upéicha ojehecha py'aguapy ha virurekokuaa oñemoporãva.

Vangalande ha pe tetã 8ha orekovéva tapichakuéra yvy ape ári. Ojehecha heta tapicha imboriahúva; jepémo, ary 1975 guive okakuaa mokõi jey iPIB per cápita ha oguejy mboriahu retakue amo 20 % oñepyrũ guive 1990. Upéicha, ko tetã oĩ «umi 11 oútava» apytépe, peteĩ aty orekóva tetã okakuaátava. Ndáka, itavusu, ha heta tavaguasu ambuéva omokyre'ỹ okakuaa hag̃ua tetã.[7]

Vangalande ñesãmbyhy oguata jekopytyjojápe ha amandaje rapépe. Upéicha avei, oĩ Tetãnguéra Ñembojoajúpe ha heta tetã aty imba'eguasúvape. He'iháicha Viruróga Yvoragua, ko tetã oñemotenonde porãite yvypóra ñakãrapu'ãme, tuichaitépe ñañe'ẽvo ñemoñe'ẽkuaáre, kuimba'e ha kuña ijoja ohupytývo tekombo'épe rehe, ha oñemomichĩgui tetãygua retakue ñemboheta.[8] Jepémo, oĩ gueteri heta mba'e ohupyty va'erãva oñemoporãve hag̃ua, umíva apytépe oĩ oipe'a va'erã ipokarẽva tetã ñesãmbyhýgui ha ñemboguatágui, ombokatupyryve va'erã ivirurekokuaa, ohechakuaa va'erã hetaitereiha hetãyguakuéra ha imboriahupa, ijyvy oñemboja'oha joja'ỹre ha ikatu ohasa'asytaha oñemomichĩrõ ysyrykuéra yvy ñembyaku rehe.

Mandu'apy jehaijey

  1. «Países y capitales, con sus gentilicios». Diccionario panhispánico de dudas. Real Academia Española. Ojehechákuri árape: 21 de octubre de 2020. «Bangladés o Bangladesh; el gentilicio es «bangladesí» o «bangladesíes» en plural. El gentilicio «bengalí» no es correcto porque la región de Bengala, incluye además de Bangladesh al territorio del estado indio de Bengala Occidental
  2. Gobierno de BangBangladeshha= 2004. «Chief Advier's Office, BangladeshArchive copy» (en inglés). Constitución de la República Popular de Bangladesh. Archivado desde el original, el 30 de enero de 20092009-01-30. Ojehechákuri árape: 18 de marzo de 20102023-03-20.
  3. 3,0 3,1 3,2 CIA. «Bangladés - Geografía - Libro Mundial de Hechos». Ojehechákuri árape: 10 de febrero de 2017.
  4. Our World in Data. «Population, including UN projections, 2023» (en inglés).
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Fondo Monetario Internacional (2017). «Bangladesh» (en inglés). IMF.org. Ojehechákuri árape: 22 de mayo de 2017.
  6. PNUD. pnud (ed.): «Human Development Report 2019 Data». Ojehechákuri árape: 13 de diciembre de 2019.
  7. Banco Mundial (2007). «Bangladesh: Strategy for Sustained Growth» (en inglés). World Bank.org. Ojehechákuri árape: 19 de marzo de 2010.
  8. Banco Mundial (2009). «Bangladesh - Country Brief» (en inglés). World Bank.org. Ojehechákuri árape: 19 de marzo de 2010.


Ásia

Ahyganitã | Arávia Saudíta | Ayméña | Aservaijã | Chína Tetarã Retã | Arávia Emiráto Joapykuéra | Filipína | Hapõ | Horytáña‎ | Índia‎ | Indonésia‎ | Irã | Irake | Israel‎ | Jemẽ | Kambója | Kasahitã | Katára‎ | Kirigitã‎ | Kuáite‎ | Kuarahyresẽ Timor | Láo‎ | Lívano | Malásia‎ | Mayndíva‎ | Miama | Mongólia | Mburunéi‎ | Nepal | Ñemby Koréa | Omána | Pakitã | Paletína‎ | Rrúsia‎ | Singapúra | Síria‎ | Siri Lãka | Tajikitã | Tailándia | Tuykía | Tuykomenitã | Uvekitã | Varéĩ | Vangyladẽ | Vienã | Vutã | Yvate Koréa